“Data exchange” service offers individual users metadata transfer in several different formats. Citation formats are offered for transfers in texts as for the transfer into internet pages. Citation formats include permanent links that guarantee access to cited sources. For use are commonly structured metadata schemes : Dublin Core xml and ETUB-MS xml, local adaptation of international ETD-MS scheme intended for use in academic documents.
Export
Barišić, Vedrana
Uticaj bolničke upotrebe antibiotika na razvoj antimikrobne rezistencije
Dozvoljavate umnožavanje, distribuciju i javno saopštavanje dela, i prerade, ako se navede ime autora na način odredjen od strane autora ili davaoca licence, čak i u komercijalne svrhe. Ovo je najslobodnija od svih licenci. Osnovni opis Licence: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/rs/deed.sr_LATN Sadržaj ugovora u celini: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/rs/legalcode.sr-Latn
Academic metadata
Doktorska disertacija
Medicinske nauke
Univerzitet u Banjoj Luci
Medicinski fakultet
Other Theses Metadata
Impact of hospital antibiotic utilization on the development of antimicrobial resistance
biomedicinske nauke - farmacija - farmakokinetika i klinička farmacija / biomedical sciences - pharmacy - pharmacokinetics and clinical pharmacy
Kovačević, Tijana (mentor)
Golić Jelić, Ana (mentor)
Antimikrobna rezistencija (AMR) predstavlja jedan od vodećih globalnih javnozdravstvenih izazova, značajno povezan sa povećanim morbiditetom, mortalitetom i troškovima liječenja. Neracionalna i povećana upotreba antibiotika, posebno u bolničkom okruženju, prepoznata je kao ključni faktor u razvoju i širenju rezistentnih bakterijskih sojeva. Pandemija COVID-19 dodatno je uticala na obrasce propisivanja antibiotika, često dovodeći do njihove povećane primjene. Cilj ovog istraživanja bio je da se procijene dugoročni trendovi upotrebe antibiotika i obrasci AMR u tercijarnoj zdravstvenoj ustanovi, sa posebnim fokusom na uticaj pandemije COVID-19 i povezanost između upotrebe antibiotika i AMR. Sprovedeno je retrospektivno, opservaciono istraživanje u Univerzitetskom kliničkom centru Republike Srpske koje je obuhvatilo period od 2015. do 2024. godine. Upotreba antibiotika izražena je kao broj definisanih dnevnih doza na 100 bolesničkih dana (DDD/100 BD) i analizirana kroz tri vremenska perioda: prije pandemije COVID-19 (2015–2019), tokom pandemije (2020–2022) i nakon pandemije (2023–2024), uz dodatnu klasifikaciju prema AWaRe kategorijama Svjetske zdravstvene organizacije: osnovni, pod nadzorom i rezervni. Analiza AMR obuhvatila je invazivne bakterijske izolate i izolate iz urina hospitalizovanih pacijenata tokom posmatranog perioda, koji su mikrobiološki analizirani u skladu sa EUCAST smjernicama. Dodatno, ispitana je povezanost između upotrebe antibiotika i trendova AMR tokom sva tri studijska perioda. Upotreba antibiotika dostigla je vrhunac tokom COVID-19 perioda, sa najvišom vrijednošću u 2021. godini (91,5 DDD/100 BD). Najčešće korišteni antibiotici bile su cefalosporini, penicilini i metronidazol, uz značajan porast upotrebe azitromicina, meropenema, piperacilin/tazobaktama, vankomicina i kolistina tokom COVID-19 i post-COVID-19 perioda (p<0,05), te pad upotrebe penicilina. Upotreba antibiotika iz grupa antibiotika pod nadzorom i rezervnih značajno je porasla (p<0,05). Među invazivnim izolatima dominirali su Acinetobacter spp. i K. pneumoniae, uz značajan porast broja izolata tokom COVID-19 perioda (p<0,05). Zabilježen je porast rezistencije K. pneumoniae na cefalosporine,
fluorohinolone i karbapeneme, kao i porast rezistencije P. aeruginosa i Acinetobacter spp. na karbapeneme, dok je rezistencija P. aeruginosa na aminoglikozide smanjena. Najviši udio multirezistentnih sojeva zabilježen je kod Acinetobacter spp. (97% tokom COVID-19 perioda) i K. pneumoniae (>80% tokom post-COVID-19 perioda). Uočene su veoma visoke pozitivne korelacije između upotrebe karbapenema i rezistencije Acinetobacter spp. (r=0,861; p<0,05), kao i između upotrebe vankomicina i rezistencije E. faecalis (r=0,798; p<0,05). Kod urinarnih izolata dominantna je bila E. coli, uz veći broj izolata u pre-COVID-19 periodu, dok je K. pneumoniae pokazala kontinuiran porast sa najvišim vrijednostima u post-COVID-19 periodu. Rezistencija E. coli pokazala je varijabilan trend sa djelimičnim smanjenjem u post-COVID-19 periodu, dok je K. pneumoniae bilježila kontinuiran porast rezistencije na sve ispitivane antibiotske grupe, uključujući i kolistin. Rezultati ovog istraživanja ukazuju na dugotrajan uticaj COVID-19 pandemije na obrasce primjene antibiotika i dinamiku AMR, posebno među Gram-negativnim patogenima, te naglašavaju hitnu potrebu za jačanjem mjera antimikrobnog upravljanja u cilju suzbijanja širenja multirezistentnih patogena.
Antimicrobial resistance (AMR) is one of the leading global public health challenges and is strongly associated with increased morbidity, mortality, and healthcare costs. Inappropriate and increased use of antibiotics, especially in hospital settings, is a key driver of the development and spread of resistant bacterial strains. The COVID-19 pandemic further affected antibiotic prescribing patterns, often leading to increased use. The aim of this study was to assess long-term trends in antibiotic utilization and AMR patterns in a tertiary healthcare institution, with a particular focus on the impact of the COVID-19 pandemic and the association between antibiotic use and AMR. A retrospective observational study was conducted at the University Clinical Center of the Republic of Srpska, covering the period from 2015 to 2024. Antibiotic consumption was expressed as defined daily doses per 100 bed-days (DDD/100 BD) and analyzed across three periods: pre-COVID-19 (2015–2019), COVID-19 (2020–2022), and post-COVID-19 (2023–2024), with additional classification according to WHO AWaRe categories: Access, Watch, and Reserve. AMR analysis included invasive bacterial isolates and urinary isolates from hospitalized patients, tested according to EUCAST guidelines. The association between antibiotic use and AMR trends was also assessed across all three periods. Antibiotic use peaked during the COVID-19 period, with the highest value in 2021 (91.5 DDD/100 BD). The most commonly used antibiotics were cephalosporins, penicillin, and metronidazole, with a significant increase in azithromycin, meropenem, piperacillin/tazobactam, vancomycin, and colistin use during the COVID-19 and post-COVID-19 periods (p<0.05), alongside a decline in penicillin use. The use of Watch and Reserve antibiotics increased significantly (p<0.05). Among invasive isolates, Acinetobacter spp. and K. pneumoniae predominated, with a significant increase during the COVID-19 period (p<0.05). Resistance of K. pneumoniae to cephalosporins, fluoroquinolones, and carbapenems increased, as did resistance of P. aeruginosa and Acinetobacter spp. to
carbapenems, while resistance of P. aeruginosa to aminoglycosides decreased. The highest proportion of multidrug-resistant strains was observed in Acinetobacter spp. (97% during COVID-19) and K. pneumoniae (>80% post-COVID-19). Very strong positive correlations were found between carbapenem use and Acinetobacter spp. resistance (r=0.861; p<0.05), as well as between vancomycin use and E. faecalis resistance (r=0.798; p<0.05). Among urinary isolates, E. coli predominated, with higher numbers in the pre-COVID-19 period, while K. pneumoniae showed a continuous increase, peaking in the post-COVID-19 period. E. coli resistance showed a variable trend with partial reduction post-COVID-19, whereas K. pneumoniae demonstrated a continuous increase across all tested antibiotic groups, including colistin. These findings indicate a lasting impact of the COVID-19 pandemic on antibiotic use and AMR dynamics, particularly among Gram-negative pathogens, and highlight the urgent need to strengthen antimicrobial stewardship to limit the spread of multidrug-resistant pathogens.
Antimikrobna rezistencija (AMR) predstavlja jedan od vodećih globalnih javnozdravstvenih izazova, značajno povezan sa povećanim morbiditetom, mortalitetom i troškovima liječenja. Neracionalna i povećana upotreba antibiotika, posebno u bolničkom okruženju, prepoznata je kao ključni faktor u razvoju i širenju rezistentnih bakterijskih sojeva. Pandemija COVID-19 dodatno je uticala na obrasce propisivanja antibiotika, često dovodeći do njihove povećane primjene. Cilj ovog istraživanja bio je da se procijene dugoročni trendovi upotrebe antibiotika i obrasci AMR u tercijarnoj zdravstvenoj ustanovi, sa posebnim fokusom na uticaj pandemije COVID-19 i povezanost između upotrebe antibiotika i AMR. Sprovedeno je retrospektivno, opservaciono istraživanje u Univerzitetskom kliničkom centru Republike Srpske koje je obuhvatilo period od 2015. do 2024. godine. Upotreba antibiotika izražena je kao broj definisanih dnevnih doza na 100 bolesničkih dana (DDD/100 BD) i analizirana kroz tri vremenska perioda: prije pandemije COVID-19 (2015–2019), tokom pandemije (2020–2022) i nakon pandemije (2023–2024), uz dodatnu klasifikaciju prema AWaRe kategorijama Svjetske zdravstvene organizacije: osnovni, pod nadzorom i rezervni. Analiza AMR obuhvatila je invazivne bakterijske izolate i izolate iz urina hospitalizovanih pacijenata tokom posmatranog perioda, koji su mikrobiološki analizirani u skladu sa EUCAST smjernicama. Dodatno, ispitana je povezanost između upotrebe antibiotika i trendova AMR tokom sva tri studijska perioda. Upotreba antibiotika dostigla je vrhunac tokom COVID-19 perioda, sa najvišom vrijednošću u 2021. godini (91,5 DDD/100 BD). Najčešće korišteni antibiotici bile su cefalosporini, penicilini i metronidazol, uz značajan porast upotrebe azitromicina, meropenema, piperacilin/tazobaktama, vankomicina i kolistina tokom COVID-19 i post-COVID-19 perioda (p<0,05), te pad upotrebe penicilina. Upotreba antibiotika iz grupa antibiotika pod nadzorom i rezervnih značajno je porasla (p<0,05). Među invazivnim izolatima dominirali su Acinetobacter spp. i K. pneumoniae, uz značajan porast broja izolata tokom COVID-19 perioda (p<0,05). Zabilježen je porast rezistencije K. pneumoniae na cefalosporine,
fluorohinolone i karbapeneme, kao i porast rezistencije P. aeruginosa i Acinetobacter spp. na karbapeneme, dok je rezistencija P. aeruginosa na aminoglikozide smanjena. Najviši udio multirezistentnih sojeva zabilježen je kod Acinetobacter spp. (97% tokom COVID-19 perioda) i K. pneumoniae (>80% tokom post-COVID-19 perioda). Uočene su veoma visoke pozitivne korelacije između upotrebe karbapenema i rezistencije Acinetobacter spp. (r=0,861; p<0,05), kao i između upotrebe vankomicina i rezistencije E. faecalis (r=0,798; p<0,05). Kod urinarnih izolata dominantna je bila E. coli, uz veći broj izolata u pre-COVID-19 periodu, dok je K. pneumoniae pokazala kontinuiran porast sa najvišim vrijednostima u post-COVID-19 periodu. Rezistencija E. coli pokazala je varijabilan trend sa djelimičnim smanjenjem u post-COVID-19 periodu, dok je K. pneumoniae bilježila kontinuiran porast rezistencije na sve ispitivane antibiotske grupe, uključujući i kolistin. Rezultati ovog istraživanja ukazuju na dugotrajan uticaj COVID-19 pandemije na obrasce primjene antibiotika i dinamiku AMR, posebno među Gram-negativnim patogenima, te naglašavaju hitnu potrebu za jačanjem mjera antimikrobnog upravljanja u cilju suzbijanja širenja multirezistentnih patogena.
https://phaidra.unibl.org/detail_object/o:3930
